
Johan Duut
Adviseur en Projectmanager
De eerste ervaringen van bewoners met aardgasvrij wonen zijn positief. Woningeigenaren in proeftuinen van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) geven hun aardgasvrije woning gemiddeld een 8,7 volgens onderzoek van TNO. Echter het proces richting aardgasvrij wonen vinden zij ingrijpend, voor zichzelf en voor hun wijk. Op Schiermonnikoog werken Johan Duut en Jorik Strockmeijer via de gasbespaarschijf van vijf aan de proeftuin Nieuw-Dokkum. Wat is dat en wat doen zij om het proces voor bewoners makkelijker te maken?
Voor het eerst zijn bewoners die het hele traject naar een aardgasvrije woning hebben doorlopen gevraagd naar hun ervaringen. De belangrijkste conclusies uit het rapport van TNO zijn dat vertrouwen, betrokkenheid en goede communicatie een belangrijke rol spelen. Voor bewoners zijn (ogenschijnlijke) bijzaken vaak erg belangrijk. Zij zijn een belangrijke kennispartner van de gemeente en betrokken partijen, maar zij hebben het gevoel dat ze daar niet naar worden behandeld. Bovendien hebben veel bewoners moeite met het regelen en coördineren van de werkzaamheden.
‘Vanuit Procap werken we sinds 2017 aan de wijkgerichte aanpak in meerdere proeftuinen, maar ook buiten proeftuinen’, vertelt Johan. ‘Ik vind dat iedere bewoner, ook in andere wijken, een handelingsperspectief op het besparen van gas moet hebben. Veel gemeenten zetten daar gelukkig ook op in. Maar mijn ervaring is wel dat de collectieve benadering erg helpt om het vele gedoe dat woningeigenaren ervaren te verminderen. Gedoe staat in ieder onderzoek naar de verduurzaming van woningen ook steeds weer bovenaan als het om de grootste barrières van bewoners gaat. Dat staat daarom ook centraal in onze aanpak voor Nieuw-Dokkum. En tegelijk sluiten we andere eilanders buiten deze wijk niet uit. Wie wil, lift mee op de hulp die wij bieden’.
Johan en Jorik stelden een duidelijk projectplan voor Schiermonnikoog op. Hulp is er op vijf onderdelen die een woning uiteindelijk helemaal aardgasvrij maakt. Dit noemen zij de ‘gasbespaarschijf van vijf’, naar inspiratie van de bekende voedingsschijf van vijf. De gasbespaarschijf werkt via de volgende vijf onderdelen:
Volgens Johan is een goede samenwerking in het project doorslaggevend voor succes. ‘Daarom heb ik een projectstructuur voorgesteld waarin de gemeente niet alleen de kar trekt. Bewoners en andere betrokkenen werken via verschillende werkgroepen mee aan de ontwikkeling van de projectonderdelen. Omdat de helft van de wijk Nieuw-Dokkum uit huurwoningen bestaat, heeft woningcorporatie WoonFriesland een belangrijke rol. Ook de lokale energiecoöperatie is actief betrokken vanaf de planvorming. Daarnaast komt er een Eilanders Adviesraad. Via loting worden eilanders uitgenodigd om zitting te nemen in deze adviesraad, zodat we een representatieve afspiegeling van de bewoners in de adviesraad hebben. Dus niet alleen bewoners die al bezig zijn met verduurzamen en dat belangrijk vinden, maar ook bewoners die kritisch zijn. De adviesraad geeft gevraagd en ongevraagd advies over onder andere de communicatie, uitwerkingen van onderdelen en de voortgang’.
Belangrijk wordt ook de natuur-inclusieve aanpak van de proeftuin. ‘Een aparte werkgroep met de Friese Milieu Federatie pakt dit op. Schiermonnikoog is een Nationaal Park met een hoge natuurwaarde. Met het project willen we dat niet verstoren, maar juist versterken. De ervaringen die we daarmee opdoen zijn zeer relevant voor andere projecten. We kennen namelijk allemaal de discussies rondom stikstof, biodiversiteit of vleermuizen’.
Johan en Jorik doen sinds november de projectleiding van het project ‘aardgasvrij eiland’. Dit is een proeftuin uit de derde ronde aardgasvrije proeftuinen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op basis van de eerdere ervaringen van Johan in de proeftuin Nieuwolda-Wagenborgen en Gasvrij Gorecht start binnenkort de vernieuwende aanpak voor Schiermonnikoog. De gemeenteraad besluit in april over deze aanpak.
Wil je meer weten over de warmte-transitie? Jorik en Johan vertellen je er graag meer over.

Adviseur en Projectmanager

Adviseur en Projectmanager