Warmtetransitie? Hou de vaart erin!

De lokale warmtetransitie dreigt te stagneren, nu steeds meer partijen willen afwachten wat Den Haag besluit over de aanleg van warmtenetten. Senior-adviseurs Bas de Jong en Johan Duut van Procap leiden allebei lokale programma’s en projecten in de warmtetransitie. Ze roepen het Rijk op om snel meer regie te nemen. En gemeenten om de samenwerking met warmte-partijen te blijven zoeken en alles in gereedheid te brengen. ‘Dan kun je meteen meters maken zodra Den Haag de knopen doorgehakt heeft.’  

Wat Bas de Jong betreft kan de Wet collectieve warmte er niet snel genoeg komen. Als programmadirecteur bij de regie- en uitvoeringsorganisatie Energie voor de Stad van de gemeente Amsterdam zag hij dit jaar het samenwerkingsverband voor aardgasvrije wijken wegvallen. ‘Voor het uitrollen van warmtenetten zijn diverse randvoorwaarden nodig en die zijn het afgelopen jaar allemaal ter discussie komen te staan. Gelukkig is minister Hermans nu actief bezig met het doorzetten van nieuwe wetgeving.’ Hiermee kunnen gemeenten met partners publieke warmtebedrijven oprichten en kan de betaalbaarheid van de energierekening beter beheerst worden. Maar zolang deze wetgeving er niet is, zetten warmte-partijen amper nog stappen, signaleert Bas. ‘Een zorgelijke ontwikkeling. Het kost straks veel tijd om de draad weer op te pakken.’

Johan Duut werkt als projectmanager in Hoogezand en op Schiermonnikoog. Hij pleit voor Haags opdrachtgeverschap om warmtenetten aan te leggen, in plaats van allerlei subsidies. Zo weet hij dat gemeenten en netbeheerders erg geholpen zouden zijn met een landelijke uitrol op de mogelijke plekken voor warmtenetten. ‘Als het Rijk het voortouw neemt bij de miljardeninvesteringen in de infrastructuur, dat kan wellicht samen met pensioenfondsen en de BNG, dan zouden veel samenwerkingsissues opgelost zijn. Net zoals vroeger het gasnet is aangelegd.’

Goede basis

Achteroverleunen tot Den Haag handelt, is het gemakkelijkste, weet Johan. ‘Het getuigt van lef als je als gemeente ondertussen toch stappen zet.’ Zelf leidt hij in Hoogezand een project met lef: de oprichting van een publiek warmtebedrijf door de gemeente Midden-Groningen. ‘Het is wel bizar dat de ontwikkeling van een warmtenet op zo’n kleinschalig niveau moet gebeuren, door een gemeente die er nog geen ervaring mee heeft. Daarom zou het Rijk de infra moeten aanleggen. Toch is het hier wel gelukt. Tegen de stroom in en tegen alle doemverhalen in, heeft de gemeente de rug recht gehouden.’ Behalve lef hielp ook de gestructureerde projectmatige aanpak van Johan. ‘We hebben met alle partijen een goede basis neergelegd waarop we kunnen terugvallen. We toetsen de uitvoering voortdurend aan de gezamenlijke afspraken die we in het begin maakten. Doen we nog steeds het goede?’

Klaar voor de start

Ook Warm Amsterdam zit niet stil, ondanks de terugtrekkende bewegingen van private warmte-partijen. ‘We werken alvast aan de voorbereidingen voor een publiek warmtebedrijf voor de hele stad,’ vertelt Bas. ‘En we moeten het warmteprogramma actualiseren. Welke wijk komt eerst, welke warmteoplossing komt waar? Ga je pionieren in kwetsbare wijken, waar mensen het al zwaar hebben of maak je andere keuzes? En wat doet het Rijk aan betaalbaarheid? In Amsterdam pakken we nu meerdere sporen tegelijk op. Zodat we klaar staan als de nieuwe wetgeving aangenomen is. Alles met het doel om de uitvoering op te schalen en klimaatdoelen te bereiken. Als Procappers zijn we denkers en doeners en de tijd van doen is nu gekomen.’